Жеке тұлға ЖК ашпай-ақ қойманы жалға бере ала ма? Бұл сұрақтың жауабы – иә, жеке тұлға қойманы жалға бере алады. Алайда, егер қойманың иесі жеке тұлға болса, ал жалға алушы – ЖШС болса, онда жалға беру келісімі заңды түрде рәсімделуі тиіс. Жеке тұлға мінд
Жеке тұлғалардың меншігінде тұрғын емес үй-жайлар болған жағдайда, оларды жалға беру тиімді шешім болуы мүмкін. Бұл әсіресе сауда саласында жұмыс істейтін ЖШС мен ЖК үшін өзекті. Сұрақ туындайды: жеке тұлға қойманы ЖШС-ға жалға беріп, ЖК ретінде тіркелмей-ақ қоя ала ма? Салықтар қалай төленеді? Мүлік салығын меншік иесі ме, әлде жалға алушы ма төлеуі тиіс? Түсініп көрейік.
Қазақстан Республикасының Салық кодексіне (СК) сәйкес, егер объект кәсіпкерлік қызметте пайдаланылса, жеке тұлға мүлік салығын есептеп, төлеуге міндетті. Бұл жағдайда, егер қойма жалға берілсе, жеке тұлға салықтық есептілікті шағын бизнес субъектілеріне арналған арнайы режимдердегі ЖК үшін белгіленген тәртіппен ұсынуы қажет.
Салық кодексінің 528-бабында көрсетілген мүлік салығының объектілеріне мыналар жатады:
- тұрғын үйлер, ғимараттар;
- саяжай құрылыстары;
- гараждар, автотұрақ орындары;
- жеке тұлғалардың меншігіндегі өзге де құрылыстар, ғимараттар, үй-жайлар;
- жеке тұлғалардың меншігіндегі жер телімдері.
Жеке тұлға қойманы жалға беруден табыс алса, ол салық органына 700.00 нысанын тапсыруға міндетті. Бұл нысан негізінен заңды тұлғалар мен ЖК үшін көзделген, бірақ ЖК болып табылмайтын жеке тұлғалар да осы форма арқылы есеп береді.
Мүлік салығы бойынша 700.00 нысаны объект орналасқан жердегі салық органына есепті жылдан кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей ұсынылуы тиіс. Жеке тұлға ЖК ретінде тіркелудің қажеті жоқ, ол жалға алушымен қойма үй-жайын жалға беру туралы Азаматтық-құқықтық шарт (АҚШ) жасай алады. Бұл жағдайда жалға алушы – ЖШС немесе ЖК – салық агенті ретінде әрекет етеді.
Егер жеке тұлға ЖК ретінде тіркелсе, онда барлық есеп-қисапты өзі жүргізуге тиіс болады. Егер ЖК ашпай, жалға алушымен АҚШ жасалса, қойманы жалға беруден түскен табыстан қандай төлемдер ұсталуы тиіс:
Жеке табыс салығы (ЖТС)
Салық кодексінің 353-бабына сәйкес, ЖК болып табылмайтын жеке тұлғаның мүліктік табысынан салық салынатын табыс мөлшері мынадай тәртіппен айқындалады:
- төлем көзінде салық салынуға жататын табыс сомасы;
- минус табыс түзету сомасы;
- минус міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ), ӘМСҚ жарналары және стандартты шегерімдер.
ЖТС мөлшері 10% мөлшерлеме бойынша есептеледі.
Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ)
Жалға беру шарты бойынша табыстан МЗЖ мен әлеуметтік аударымдар төленбейді. Еңбек министрлігінің жауаптарына сәйкес, жеке тұлғамен жасалған мүлікті жалға беру шарты бойынша табыстан МЗЖ есептелмейді.
Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) жарналары
Жеке тұлғалар үшін ӘМСҚ жарналарын есептеу және аудару – салық агентінің міндеті. 2024 жылы ӘМСҚ жарналарының мөлшерлемесі табыс сомасының 2% құрайды.
Осылайша, егер жеке тұлға қойманы ЖШС немесе ЖК-ға жалға берсе, ол ЖК ретінде тіркелмей-ақ қоя алады. Бірақ жалға алушымен АҚШ жасасу қажет, ал жалға алушы салық агенті ретінде ЖТС (10%) және ӘМСҚ жарналарын (2%) ұстайды. Мүлік салығын меншік иесі – жеке тұлға төлейді және 700.00 нысаны бойынша есеп береді.
