Сокращение рабочего времени: как новые нормы пятидневной рабочей недели повлияют на производительность и благосостояние работников

Бескүндік жұмыс аптасындағы жұмыс уақыты

Бескүндік жұмыс кестесі бойынша еңбек ететін қызметкерлер үшін жұмыс беруші бір күндік жұмыс ұзақтығын белгілегенде, ҚР Еңбек кодексінің (ЕК) 68-бабына сүйену қажет. Бұл бапқа сәйкес, қалыпты жұмыс уақыты аптасына 40 сағаттан аспауы тиіс, яғни күніне 8 жұмыс сағаты. Еңбек шартында аз жұмыс уақыты қарастырылса, оны қалыпты жұмыс уақыты үшін төлем ретінде төлеу мүмкін, бірақ ешқашан 8 сағаттан ұзақ болмауы тиіс.

Қосымша жұмыс уақыты

ҚР ЕК-нің 78-бабы 1 және 2-тармақтарына сәйкес, қосымша жұмыстарға да уақыт бойынша шектеулер қойылады:

• тәулігіне – 2 сағаттан;
• ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда – 1 сағаттан.

Қосымша жұмыстардың жалпы ұзақтығы мынадан аспауы тиіс:

• 4, 5 және 6 күндік жұмыс аптасында – айына 12 сағаттан;
• жұмыс уақытының жиынтық есебі белгіленген жағдайда – жылына 120 сағаттан.

Жұмыс уақытының шектеулері

Бескүндік жұмыс аптасында жыл мезгіліне байланысты айдағы ең көп жұмыс уақыты 176 сағатты құрайды:

22 жұмыс күні * күніне 8 сағат = 176 сағат.

Сонымен қатар, заң қосымша сағаттарды да қарастырады, бірақ олар айына 12 сағаттан аспауы тиіс.

Жалпы жұмыс уақыты

Яғни, қызметкер бескүндікте айына ең көбі:

• 176 (норма) + 12 (қосымша) = 188 сағат жұмыс істей алады.

Тәулігіне бескүндікте ең көбі:

• 8 сағат (норма) + 2 сағат (қосымша) = 10 сағат;
• ауыр жұмыстарда – 9 сағат.

Көрсетілген мөлшерден артық жұмысқа тарту ҚР ЕК бұзушылық болып табылады.